Heb je dat je wel eens willen doen; afscheid nemen van de voelbare stress, spanning en klachten in je lijf? Van de continue drukte en het opgejaagde of onrustige gevoel waarmee je door het leven rent? Heb jij de vurige wens dat de chaos in je hoofd rustiger wordt? Dat het piekeren stopt zodat je beter slaapt en je je energiek en fit gaat voelen? Afscheid nemen van stress vraagt geleidelijke verandering in je gedrag. Wat levert dat je op? In dit blog lees je hoe Marieke terugblikt op haar veranderproces én welke vijf voorwaarden nodig zijn om dat te bereiken.
Als je al langere tijd met stress in je systeem door het leven gaat, is het niet eenvoudig om dat een halt toe te roepen. Voor je gezondheid is dat wel essentieel – cruciaal zelfs. Afscheid nemen van stressklachten vraagt ander gedrag.
Vijf voorwaarden voor veranderen van gedrag
In de ruim twintig jaar als therapeut en coach werk ik dagelijks met een van de moeilijkste dingen voor de mens: je gedrag bewust veranderen. Met gedragsverandering denk je misschien aan leefstijl, zoals roken, sporten en anders eten, maar een belangrijke reden voor gedragsverandering is ook het besef dat langdurige, hoge mate van stress in je lichaam en brein de oorzaak is van allerlei klachten en dat je daarvan af wil.
Gedrag veranderen is niet eenvoudig, maar het is zeker mogelijk wanneer je voldoet aan de vijf belangrijkste voorwaarden. Het vraagt moed om naar je zelf te kijken, en de beloning is groot.
- Wat je ten eerste nodig hebt, is een goede reden. Bijvoorbeeld dat je weet dat stress je immuunsysteem verzwakt, problemen met je darmen veroorzaakt en je hoge prikkelbaarheid verklaart. Zonder een goede reden wordt het namelijk niets.
- Wat je ook nodig hebt is een innerlijke wens of verlangen, bijvoorbeeld om echt rust in jezelf te voelen en weer van het leven te kunnen genieten.
- Daarnaast is het belangrijk dat je er vertrouwen in hebt dat je het kunt. Maar let hier wel op: je hoeft niet alles zelf of alleen kunnen oplossen. Het is heel helpend om open te staan voor ondersteuning bij je intentie om bijvoorbeeld meer rust in je leven te krijgen.
- Als je jezelf goed kent, weet je ook of je het vermogen hebt voor verandering, én het vertrouwen dat het je (met hulp) lukt om de spiraal van stress te doorbreken en ruimte te maken voor meer rust in je bestaan.
- Tot slot heb je urgentie nodig om die stap te zetten. Een reden om het NU te doen, en niet nog drie maanden ermee wachten. Zonder die reden om nu in actie te komen blijf je het uitstellen, maar wanneer de urgentie er wel is, kun je schakelen van het weten naar doen.
Hoe koersvast ben jij?
Als je afscheid zou willen nemen van aanhoudende stress, check deze voorwaarden maar eens bij jezelf:
- Als jij open, zonder oordeel, en eerlijk naar jezelf kijkt; wat zou voor jou de reden kunnen zijn om afscheid te nemen van continu onder stress leven? Schrijf het antwoord maar voor jezelf op. Is dat je gezondheid? Je relatie(s) binnen je gezin, of werkomgeving te verbeteren? Om beter te kunnen slapen? Energie te hebben om ander werk te vinden dat echt past bij je eigen natuur? Wat is voor jou de belangrijkste reden, en waarom?
- En wat wens je voor jezelf, waar verlang je echt naar? Noteer maar. Is het de rust in jezelf, je hoofd of lijf? Of om je levensenergie en -kracht terug te krijgen. Of iets heel anders?
- Als je terugkijkt op je levenslijn vind je waarschijnlijk iets waarbij verandering van je gedrag nodig was. Hoe heb je dat voor elkaar gekregen? Als je dit terugvindt, weet je ook dat je het vermogen hebt om je huidige gedrag (stap voor stap) te veranderen.
- Heb je vertrouwen dat als jij je koers wilt wijzigen, je die koers (met hulp hier en daar) ook kunt vasthouden?
- En tot slot: zijn de redenen en je wensen urgent? Is het nodig om er binnen korte tijd aan te beginnen, de stap voor jezelf te zetten om de spiraal van chronische stress te doorbreken? Ik hoop van wel, maar alleen jij weet daar het antwoord op.
“Ik kan dit iedereen met langdurige stressklachten aanbevelen”
Veel mensen hoor ik zeggen ‘ja, ik weet het’. Bewust zijn van iets is al heel wat, maar als je er geen actie aan koppelt, blijft het een weten. Marieke is het gelukt om die stap te zetten; van weten dat er een einde moest komen aan haar uitputtingsslag, naar werkelijke verandering die ook duurzaam is. Lees hier wat Marieke mij schreef na haar veranderproces van de afgelopen maanden.
“Ik kijk heel positief en trots terug op mijn traject met Laura. In het begin had ik het gevoel de controle kwijt te raken op het leven. Ik was al veel te lang aan het overleven en op de rand van uitputting. Waar mijn hoofd destijds overliep van emoties kan ik deze inmiddels benoemen en parkeren, om er later rustiger naar te kijken en beter naar handelen. Ik laat me niet meer leiden door angst of boosheid in situaties die deze emoties oproepen. Ik heb geleerd om meer afstand te nemen om te reflecteren – en dat helpt mij enorm. Het kost me ook veel minder energie. Ik hoef minder te strijden en voel me minder boos of machteloos wanneer ik weinig of geen controle heb over bepaalde zaken in het leven.
Ik ervaar veel meer rust in mezelf. Mijn dag begint vanuit die rust en met het voelen wat ik nodig heb in plaats van door het leven rennen op de automatische piloot. Ik ben minder streng voor mezelf, ik mag zachter zijn. In het begin had ik last van hersenmist en daardoor moeite met plannen van eenvoudige dingen en beslissingen nemen. Ik sliep heel slecht en had heel veel spanning overal in mijn lichaam. Inmiddels, enkele maanden verder, slaap ik goed en voel ik me positiever. Ik start de dag rustig, heb weer plezier in dagelijkse dingen en voel veel minder spanning in mijn lijf. Ik ervaar meer energie om te werken, leuke dingen te doen en te genieten. Mijn agenda laat ik ook meer leeg om ruimte voor mezelf in te plannen en ik zeg vaker nee. Al met al heb ik heel veel bereikt en veel winst behaald gedurende het traject. Ik kan het iedereen met langdurige stressklachten aanbevelen.”
Mooi hé? Marieke mag terecht trots zijn op zichzelf voor wat ze heeft bereikt. Ik ben er getuige van geweest en heb gezien hoe ze dat stap voor stap voor elkaar heeft gekregen, op haar eigen zachte manier en met bijzonder veel veerkracht van een wijze vrouw.
“De golven in het leven blijven komen, je kunt ze niet stoppen of controleren.
Wat je wel kan, is leren surfen.”
– John Kabat-Zinn
(een van de grondleggers van Mindfulness Based Stress Reduction-trainingen)
Een besluit van jezelf dat je het waard bent
En dat is wat Marieke en vele anderen In de afgelopen jaren succesvol en duurzaam hebben gedaan: leren surfen. Dat is te leren, en vraagt vooraf een besluit van jezelf dat je het waard bent. Het vraagt om vertrouwen dat ook jij anders – vaardiger – met stress en herstel kan leren omgaan en niet altijd alles hoeft of kunt controleren, verbeteren, verzorgen of te fixen. Het leren surfen vraag ook moed: tegen zelf te zeggen dat je het anders wil en dat dat urgent genoeg is en echt niet meer kan wachten. Dus check bij jezelf:
* Probeer jij verschillende situaties bewust of onbewust te controleren en houd je graag alle touwtjes in handen? Voelt het eng om controle los te laten?
* Heb je regelmatig het gevoel dat je aan het strijden, vechten of jezelf aan het verdedigen bent? Of dat je jezelf steeds probeert aan te passen aan je omgeving?
* Ervaar je op verschillende plekken in je lijf spanning, pijn of ongemak, vermoeidheid of allerlei vage klachten? En is je energie laag, alsof je jezelf niet voldoende opgeladen krijgt?
* Heb je het zo druk in je hoofd dat je moeite hebt met plannen, het houden van overzicht en het onthouden van wat je kortgeleden las of hoorde?
* Ben je vaak aan het piekeren, vind je het lastig om beslissingen te nemen en betrap je jezelf vaak op een kort lontje (en snap je niet hoe je zo prikkelbaar bent geworden)?
* Slaap je slecht, kom je zelden toe aan rust omdat je daar geen tijd voor hebt? En als het dan even kan, lukt het je niet om stil te zitten en te ontspannen?
* Herken jij jezelf als betrokken, met hoog gevoel voor verantwoordelijkheid? Als iemand die de lat voor zichzelf best hoog legt, zorgzaam en dienstbaar is?
* Voelt het voortdurend dat je geleefd wordt?
Vervang roofbouw door wat jou voedt
Als je jezelf in meerdere beschrijvingen herkent, is de kans groot dat je al lange tijd met hoge mate van stress in je lijf en brein rondloopt en roofbouw op je lichaam aan het plegen bent. De vraag is of je een slachtoffer van de golven voelt, en beslist geen hulp wilt vragen om gered te worden, of wil je graag leren surfen op je eigen plank? Ik wens je dat vanuit mijn hart toe. Kun jij je openstellen voor ondersteuning daarbij? Een gids of coach die jou de weg wijst en aanmoedigt onderweg, jou echt hoort (ook dat wat je niet zegt) en jou helpt om milder naar jezelf te kijken, maar ook kritische vragen stelt waar nodig? Neem gerust contact op; vertel mij je verhaal en waar je echt naar verlangt – en ga zitten achter het stuur van je eigen bus, op weg naar beter.
Lees hier nog meer blogs van mij over stress en overbelasting